Bób

28.07.2013

Bób (Vicia faba L. var. major Harz) pochodzi z Afryki północnej i Azji Mniejszej, gdzie rośnie w stanie dzikim. Jego nasiona mają 6-9 mm długości. Jest jednym z najstarszych znanych warzyw. Znano go już w epoce kamiennej, często występował w epoce brązu i żelaza. Archeolodzy znajdowali ziarna bobu w grobowcach egipskich z ok. 2400 r. p.n.e., podczas poszukiwań starożytnej Troi (Schliemann w Hissarlik) czy w Biskupinie. Bób był w tamtych czasach drobniejszy niż dzisiaj.

Bób występował w spisie darów, które Hebrajczycy ofiarowali Dawidowi, był także jednym ze składników chleba Ezechiela. Chaldejczycy wkładali ziarna bobu do grobów zmarłych wierząc, że jest im potrzebny podczas wędrówki duszy. Rzymianie obawiali się „czarnych oczu” kwiatów bobu jako żałobnej wróżby jednak Pliniusz Starszy (23-79 r. n.e.) pisał, że wśród roślin strączkowych w Rzymie „największym poważaniem cieszy się bób”. Klemens z Aleksandrii, jeden z ojców Kościoła twierdził, że bób ma działanie sterylizujące, natomiast święty Jeremiasz, że jest przeciwnie – działa podniecająco i pobudza popęd płciowy. Średniowieczne lekarki – święta Hildegarda i Trotula używały mąki z bobu do kataplazmów mających leczyć nerki, świerzb oraz parch.

Wspomina o bobie Adam Mickiewicz w „Panu Tadeuszu” pisząc o ogródku Zosi:

„Tam plącząc strąki w marchwi zielonej warkoczu

wysmukły bób obraca na nią tysiąc oczu”.

Nazwa bób pochodzi od  łacińskiego słowa „faba”, czyli bób lub jagody wawrzynu (lauru) i liście laurowe nazywa się bobkowymi. Z kolei Aleksander Bruckner w „Słowniku etymologicznym” wywodzi nazwę bób od nazwy i podobieństwa do owczych bobków.

 

Bób jest rośliną jednoroczną, należącą do rodziny bobowatych, wytrzymuje przymrozki i u nas można go siać nawet w pogodnym marcu. Najbardziej lubi glebę żyzną, wilgotną i obficie nawiezioną, ale udaje się również na gorszej glebie. Bób jest dobrym przedplonem pod inne warzywa, gdyż wzbogaca glebę w azot i zostawia ją w dobrej strukturze. Bób ma białe kwiaty z dwoma czarnymi plamkami na skrzydełkach. Trzeba go jednak chronić przed mszycami, które za nim przepadają.

Bób zbiera się od połowy lipca „na zielono”, a gdy we wrześniu cała roślina wyschnie, zbiera się ziarna na siew. Zbierane są strąki, a z nich wyłuskuje się ziarna o barwie kremowej, zielonej, różowej lub żółtej.

W Polsce bób jest bardzo popularnym warzywem, chętnie latem gotowanym i jedzonym. Na Zachodzie nie zawsze wiedzą, co dobre. W Niemczech bób nazywany jest Saubohnen, czyli „fasolą dla świń” i przeznaczany głównie na karmę dla trzody chlewnej. W Kanadzie również nie jest popularny jako warzywo i niełatwo go zdobyć.

 

Suche nasiona bobu zawierają: 12,2% wody, aż 25,5% białka, 1,26% tłuszczu, 50,89% skrobi, 7,15% błonnika, 2,93% związków mineralnych.

Młody gotowany bób bogaty jest w witaminy z grupy B, szczególnie B1 i B2. Jest zasadotwórczy i niskoenergetyczny (ok. 70 kcal w 100 g produktu jadalnego). Podstawowymi składnikami są węglowodany i białko. Poza tym nasiona są zasobne zwłaszcza w potas, fosfor i wapń, a także betakaroten i kwas askorbinowy.

 

W Miami na Florydzie odkryto lek przeciwko chorobie Parkinsona, a był to wyciąg z bobu. Ponad połowa pacjentów leczona tym wyciągiem odczuwała wyraźną poprawę. Nie wiem, czy prace nad tym lekiem są kontynuowane.

W lecznictwie ludowym przetarte ugotowane nasiona bobu lub odwar są stosowane jako środek ściągający i przeciwzapalny przy biegunkach. Ugotowane w mleku, zgniecione lub przetarte nasiona można przykładać do ropieni. Nalewki oraz odwary stanowią środek kosmetyczny do zmywania twarzy.

 

Bób można konserwować, zamrażać i suszyć. Mąki z suszonego bobu można dodawać do chleba.

 

Źródła:

1) Czikow P., Łaptiew J. „Rosliny lecznicze i bogate w witaminy”, PWRiL,

2) Gumowska I. „Czy wiesz co jesz?”, Wydawnictwo „ALFA”,

3) Jałoszyńska Z. „Katalog roślin warzywnych”, ZNRiO,

4) „Surowce spożywcze pochodzenia roślinnego” pod red. K. Świetlikowskiej, Wydawnictwo SGGW.

 

 

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *